2010-02-17

---

ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵا ئۆجەلان لە دیداری هەفتانەی خۆیدا ڕایگەیاند كە ئەوان لە ‌11 هەمین ساڵیدا، پیلانگێڕیی نێونەتەوەیی 15ی شوباتیان بێ ئەنجام هێشتۆتەوە‌و ووتی: بەهەڵوێستی بەسەبری خۆمان لێرەو بەهەوڵدانی گەلی كورد، ئێمە نەمان هێشت گەلەكۆمەكە سەركەوێ. ئۆجەلان ڕایگەیاند، كە سەرەڕای پیلانگێڕیەكەو هەوڵەكان لەپێناو پاكتاوكردنی، تەڤگەری ئازادیی و گەلی كورد لەو پرۆسەیەدا بەهێزتر بووە. ئۆجەلان سەرنجیشی ڕاكێشایە سەر ئامانجە بنچینەییەكانی گەلەكۆمەشی كرد. ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵا ئۆجەلان ڕۆژی چوارشەممە لە دیداری ئاسایی هەفتانەی دا لەگەڵ پارێزەرانی پیلانگێڕیی نێونەوەتەوەیی 15ی شوباتی هەڵََََسەنگاندو ئامانجەكانی پیلانگێڕیەكەی لە3 خاڵدا ڕیز كرد. ئۆجەلان ڕایگەیاند كە ئامانجێكی پیلانگێڕیەكە و ‌هێزە سەرەكیەكانی پشت پیلانگیڕیەكە ڕێكردنەوە ‌لەبەردەم تەڤگەرێكی سیاسی كورد بوو لە باشووری كوردستان، بەشێوەیەكی كۆنترۆڵكراو.
ئۆجەلان ئەمەی وەها ڕاڤەكرد: وەكوو چۆن لەساڵەكانی 1920 دەوڵەتی توركیان بەخۆیانەوە بەستەوە ، لەبەرامبەر پاكتاوكردنی پەكەكەدا، لەباشووریش دەبوو پەرە تەڤگەرێكی سیاسیی كورد بدەن كە پەیوەست بێ بە خۆیان و لەژێر كۆنترۆڵیان دەرنەچێ، ئەو داخوازیەی ئەوان هەندێك بەجێ هات . لەبابەتی قبڕسدا، بەڵێنیان بەیۆنانستان دابوو. لەلایەكی تر‌ بەڵێنی دەوڵەتێكی بچووكی ئەرمەنیان دابوو. ویستیان ئەمە بە توركیە بە قبوڵكردن بدەن، بەڵام ئەوانه ‌هیچیان جێبەجێ نەبوون. ئۆجەلان بەنموونەیەك ئاماژەی بە ڕەوشی توركیای ساڵانی 1920 و، ئامانجی گەلەكۆمەكە كرد و ، ووتی: چۆن پپێشتر پشتیوانیان لەئەرمەنی و یۆنانییەكان كرد و، پاشان لەئانادۆڵ لە ناویان بردن، بەگەلەكۆمەی 15 ی شوباتی 1999یش، هەمان ئامانجیان هەبوو. ئۆجەلان ڕایگەیاند كەئەوان پێلانگێڕیەكەیان لەدوازدهەەمین ساڵیدا، بێئەنجام كردووە و وەها بەردەوام بوو: من لێرەوه ‌دەتوانم مزگێنی بدەم بەگەلەكەم. هەڵوێستی بەسەبری من لێرە و، بەهەوڵی هاوبەشی گەل ئێمە ئەو پیلانگێڕیەمان بێ ئەنجام هێشتەوە . لێرە چۆن من 11ساڵ بەرخۆدانم كرد، لە12 هەمین ساڵیشدا من ئاوا بەرخۆدان دەكەم. لەئەنجام دا سەرەڕای پیلانگێڕی و سەرجەم هەولە پاكتاوكاریەكان، تەڤگەر و گەلەكەمان، لەم قۆناغەدا بەهێزتر بووە. ئۆجەلان لەبارەی ئایندەی ئاكەپەش بیروبۆچوونی دەربڕێ و بەبیری هێنایەوە كە، جێگری سەرۆكی گشتیی ئاكەپە حوسێن چەلیك دەلێ یان ئەوپرۆسەیە هەتا كۆتایی دەبەن، یان كۆتاییمان پێ دێنێ و، ئۆجەلانیش لەو باریەوەوووتی: یان ئاكەپه ‌لایەنی دیموكراسی دەگرێ و، هیچ جیاوازیەك لە نێوان كورد، تورك، عەلەوی و چەركەز، واتە تەواوی گەلان ناكات و ئەمە لە ‌بەرژەوەندی توركیەدا دەبێت، یانیش ئەو لەلایەنگری كردنی لەجەهەپە و ، مەهەپە، واتەلایەنگریی لەنەتەوەپەرستی، نەژادپەرستی و نكۆڵیدا پێداگری دەكات و، بەمەش ئاكەپەدەبێت هۆكاری دۆڕاندنی توركیە. ئۆجەلان وێڕای ئاماژەكردن بە ئامانجەكانی گەلەكۆمەی نیودەوڵەتی 15ی شوبات، ڕووداوەكانی سالانی بیستی سەدەی رابردووشی لە توركیا وەكو نمونە هێنایەوە و گووتی:
بەو گەلەكۆمەیە چەپگەران و سەرجەم ئۆپۆزسیۆنی توركیا پاكتاو كران و كاریگەریشی تا ڕۆژگاری ئەمرۆش لە سەر چەپگرانی ئەو ولاتە هەر ماوە. ئۆجەلان خواست كە چەپگران باش لە گەلەكۆمەی 15ی شوباتی نێودەولەتی ورد بنەوە و نمونەی كوشتنی موستەفا سوبحییش وەك نمونە هینایەوە و گووتی: تا ئێستا بكوژانی راستەقینەی ئەو نەدۆزراونەتەوه و ئاماژەی بەوە كرد كە ئەگەر بەراستی پەردە لە سەر ئەو جۆرە رووداوانه لاببردرێت‌، پێویستە هەلومەرجی گونجاو بۆ دامەزراندنی كۆمیسیۆنی داد و لێكۆڵینەوەی راستیەكان دەستبەر بكرێن. ئۆجەلان گووتی: كاریگەری كوشتنی موستەفا سوبحی لە سەر چەپگران هەر ماوە و بەم شێوەیە درێژە بە قسەكانی دا: پێویستە چەپگرەكان خۆیان لە ژێر كاریگەری ئەو رووداوە دەربێنن. توركیا پێویستی بە ئەرلتەرناتیڤێك هەیە.دەبێ ئیدی هەڤالانی چەپگر قۆناغی نووسین دەرباز بكەن و بگەرێنەوە نێو كاروباری كردەیی و گەل رێك بخەن. ماوەی 30ساڵە خەریكی نووسینن،بەڵام هیچ دەرئەنجامێكی ئەوتۆ بەبەرچاو ناكەوێت،بۆچی دەست بە كاری پراكتیكی ناكەن و بگەرێنەوە نێو بزووتنەوەیەك یان پارتیەكی سیاسی؟ ئەو كاروخەباتە دەشێ لە ژێر پارتی ئاشتی و دیمۆكراتی بەدەپەدا بێت، دەشی ئەو كارە لە چوارچێوەی پارتیەكی چەترئاساش ئەنجام بدرێت، پێویستە ئیدی بجوڵینەوە و چیتر لەو كاره بە درەنگ نەكەون. ئۆجەلان ئاماژەی بەوە كرد كە سۆسیالزمی دەولەت یان دەولەتی سۆسیالیست نابێت، بەلكو كۆمەلگای سۆسیالیست دەبێت ،بۆیە پێویستە كۆمەلگا سۆسیالیست بكرێت، هەر بۆیە ئێمە دەڵێین كۆمەلگای دیمۆكراتی. لە راسیتدا ماركسیش دەڵێت نابێت دەولەتی سۆسیالیست دامەزرێندرێت ، ئەوەش سەلماندێكی راستە،بەڵام لینین لەو بوارەدا هەڵەی كردووە،پێویستە لەمەودوا بەرگە پیرزەكانی دەولەت و وڵات هەڵدڕین ، نابێت مرۆڤ لە پیناو ئەو چەمكانەدا بەكار بهێندرێن، بەلكو پێویستە ئەو چەمكانە بكەونە خزمەتی مرۆڤەوە.
ئەمەو ئۆجەلان گووتی: دەولەت ناتوانێت ببێت بە دیمۆكرات،بەلكو دیمۆكراتی بۆ گەلە،چونكە گەل لە پێناو دیمۆكراسی و مافەكاندا تێدەكۆشێت، بە نەبوونی دیمۆكراتی ، هەبوونی ‌ سۆسیالیزم و ‌ كۆمونیزمیش نابێت. گووتیشی: پێویستە هەموو پێكهاتەكانی گەل لە ژێرەوە بۆ سەرەەوە وەكو كۆمونەكان رێك بخرێت. ئیدی پێویسته تێكۆشانی هاوبەش بەریوە ببرێت، ئەگەر ئەمەیان نەبێت ئەو كارە ئەنجام نادرێت، ئەمە وەكو ئاو و نان پێویستە، من روو قسەكانمم لە چەپگران دەكەم، ئێوە ناچار نین كە دەبێ لە ناو ریزەكانی بەدەپەدا كار بكەن، دەتوانن درێژە بە كار و خەباتی خۆشتان بدەن،بەڵام پێویستە لە چوارچیوەی پارتێكی چەترئاسا یان سەكۆیەكی هاوبەشدا یەك بگرنەوە ، دووبارە دەكەمەوە كە پارتی ئاشتی دیمۆكراتی بەدەپە پارتێكی توركیایه، توركیایی بوونی بەدەپە بۆ توركیا زۆر گرنگە، ئەگەر لایەنە چەپگر، دیمۆكرات، سۆسیالیست، لیبرال و تا باوەرمەندە دیمۆكراتەكان لە دەوری یەكتر كۆببنەوە‌‌، دەتوانن بە ملیۆنان مرۆڤ تەیار و تەڤگەر بكەن و سەركەوتنێكی بەرچاویش بەدەست بێنن. رێبەری گەلی كورد عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دیدارەكەی دا لەسەر پرسەكانی گەلی كورد و ، رێبازەكانی چارەسەری ڕاوەستەی كرد و ، ڕایگەیاند:
گەلی كورد ، بەرێی كەجەكە ، كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیموكراتی و ، پارتی ئاشتی و دیموكراسی بەدەپە خۆیان رێكخستن دەكەن و، داوای كرد كە ئەوانە تێكەڵ بەیەكدی نەكرێن. ئۆجەلان ووتی ئەوەی گرنگە چارەسەری كرداریە بۆ پرسە رۆژانەكان و ،كۆمەڵگەش وەك گروپی دیموكراسی رێكخراوە بكرێن.
ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵڵا ئۆجەلان 1 مین كۆبونەوەی گروپی كاری باوەڕیەكانی میزپۆتامیای بە پێشەنگی كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیموكراتی بەسترا هەڵََََسەنگاند و ، گرنگی دەزگابونی ئەو كارەی دەربڕی و ووتی ، ئامەد یان مێردین دەكرێ ببێتە ناوەندی ئەو خەباتە. ئۆجەلان ووتی ئەوەی گرنگە خوڵقاندنی چارەسەری كرداریانەیە بۆ پرسەكان و ، ئەوەش بۆ كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیموكراتی هەمان شتە. ئۆجەلان لە درێژەی قسەكانی دا ووتی: لۆژیكی بنەڕەتی كرداری كردنی ، بەرێوەبردنی كاروباری كرداریانە و ، بەو پێیئەش چارەسەر كردنی پرسەكانە ، لە سەمسور كچێك بە ناوی مەدینە بە سا‎غی لە گۆڕ نرا ، ئەو دڕاندایەتیه ڕاستە ، ئەوەشی دەشارێتەوە نەك تەنیا ئەوەیە ، لە كەسی ئەو دا هەموو ژن و هەموومان لە گۆڕ دەنرێێن ، ئەوە بە پێی باوەڕێ ئیسلامیش وەهایە ، ئیسلامیەت كوشتنی كەسێك وەك كوشتنی هەموو كەسێك دەبێنێ ، زۆر پرسی كۆمەڵایەتی وەك ئەوە هەیە دەبێ خۆتان لەو پرسانە بگەیەنن.
ئۆجلان بۆ مۆدێلی چارەسەری پرسەكانیش كۆنفیدرالیزمی دیموكراتی نیشان دا و ووتی: دەتوانن ئەوانە وەك گروپی دیموكراسی بەناو بكەن، بە دروست كردنی كۆمینی بچوك دەبێ هەموو كۆمەڵگە رێك بخرێ، دەبێ تا دەگاتە سەرەوە وەها بهۆنرێتەوە ، دەتوانن بڕیاری هاوبەش بدەن و چارەسەری هاوبەش بۆ هەموو پرسەكان ببیننەوە، لە هەمان كات دا كات دا لە شار و گەڕەكەكانیش كۆمینی وەها دەكرێت دروست بكرێن. ئۆجەلان سەرنجی بۆ سەر ئۆپەراسیۆنەكانی قڕكردنی سیاسی ڕاكیشاو ڕایگەیاند كە كوردان سێ مۆدێلی ڕێكخستنیان هەیە. بۆچونەكانی ئۆجەلان لە سەر ئەو بابەتە بەم شێوەیەیە: دەبێ كەجەكە، كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیموكراتی و پارتی ئاشتی و دیموكراسی بەدەپە دەبێ تێكەڵ و پێكەڵ نەكەن، كەجەكە خۆی لە چیاكان ڕێك خستووە ، لە هەرچوار لای كوردستان باڵی هەیە، لە شارەكانی دەتوانن خۆرێكخستە بكەن و بەڵام ئەوە لە راستینەی لە یەك جیاوازی ئەو رێكخراوانە ناگۆڕێ، كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیموكراتی بۆ رێكخستن كردنی گەلی كورد بە شێوەیەكی كۆمیناڵ لە ئارادایە، خەباتێكی ئاشكرایە، دەبێ بایەخی پێویست بەو خەباتە بدەن، بەدەپە باڵی ئاشكرای هیچ رێكخراوەیەك نییە، دەبێ ئەوە ڕوون و ئاشكرا بگوترێ، با بلێن ئێمە دووژمنیان نیهن، بەڵام پەیوەندیشیمان پێیانەوە نییە ، ئێمە ڕێكخراوەیەكی جیاوازین، با ئەوە بزانرێ، بەدەپە پارتێكی توركیایە، ئەوە رێی راستە و لەبەرئەوەی كە لە ناخەوە باوەڕمان بە ڕاستی ئەو رێبازە هەیە، لەبەرئەوەی كە دەزانین چ چارەیەكی ترمان نییە، ئەوەش وایە.
ئۆجەلان سڵاوی لە گیراوانی سیاسی گرتوخانەكان و خەڵكی كورد لە شارەكانی ئامەد، وان، باتمان سێرت موش، ئەنتالیا، ئایدن، ئزمیر، مێرسین و ئاكدەنیز كرد. ئۆجەلان گرنگی بزوتنەوەی دیموكراتیانەی ژنی دەربڕی و ووتی ئەوان لە مانگی ئادار دا بە بۆنەی هەشتی مارتەوە پەیامێك دەدەین.

مه‌یلی بکه‌ بۆ هاوڕێکه‌ت چاپی بکه