ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵائۆجەلان ڕایگەیاند: ئەم هەفتەیە، چاوی بە پارێزەرانی بیرۆی حقوقی سەدەو شاندێكی كۆمیتەی پێشگرتن لە ئەشكەنجەی كۆنسەی ئەوروپا سی پی تی كەوتووە. ئۆجەلان ووتی: لەگەل شاندە 6 كەسیەكەی سی پی تی دا، ڕاوەستەی لەسەر گۆشەگیری و گرنگی سەر لە نوێ دادگایی كردنەوەی كردوە. ئۆجەلان ئۆپەراسیۆنەكانی دەستبەسەركردن كەلەلایەن ئاكەپە بەرێوە دەبرێن، وەك ئۆپر‌اسیۆنی سیاسی هەڵسەنگاندو ڕایگەیاند: ئاكەپە دەیەوێت، بەر بە سیاسەتی سەرهەڵدانی دیموكراتی و چالاكییە دیموكراتیەكانی گەل بگرێت. ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵا ئۆجەلان دەربارەی دیدارەكەیەوە لەگەل شاندی سی پی تی گوتی: من لەگەل شاندەكەی سی پی تی دا دانیشتم، لە شەش كەس پێهاتبوون، لەگەڵیاندا لە بارەی هەڵومەرجی ئێرە، گرنگی سەر لە نوێ دادگایی كردنەوەو دۆزی خۆم لە دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا ئاخاوتم، لێرەش لە گەڵ هەڤاڵانی دیكەدا، ئەم هەفتەیە بۆ ماوەی یەك كاتژمێر چاومان بەیەكدی كەوت.
ئۆجەلان، ئۆپەراسیۆنەكانی گرتن و دەستبەسەركردنەكانی ئەم دواییەی، بەم شێوەیە هەڵسەنگاند: ئاكەپە بە ئۆپەراسیۆنی سیاسی لە دژی سیاسەتمەدارانی كورد، بە گوێرەی خۆی ڕێوشوێن دەگرێتە بەر، هەوڵدەدات بەر بە سەرهەڵدانی دیموكراتی و چالاكییە دیموكراتیەكانی گەل بگرێت. لەبەر ئەوەی كەجەكەو كەجەدە، دەكەنە بیانوی گرتنەكانی ئەم دواییە، ئۆجەلان بە توندی نارەزایەتی نیشانداو ووتی: نابێت پەیوەندیەكی بەم جۆرە پێك بهێندرێت و ڕایگەیاند: ڕەوشێكی یاسایی كۆما كۆنگرەی كۆمەلگای دیمۆكراتی كەجەدە هەیە كە سەرجەم كورادن بە ڕێكخستن دەكات. ئۆجەلان بەبیری هێنایەوە، كە بەدەپە پارتیەكی سیاسیەو ووتی: كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیموكراتی كەجەدە بەخۆی ئامرازێكە بۆ ئەو كوردانەی كە دەیانەوێت لە سەر بنەمای دیموكراتی و لە دەروەی سیستەمی دەوڵەت خۆیان ڕێك بخەن، ئەو دوو سیستەمە لە یەكتر جیاوازن، كەجەدە دەتوانێت كۆمەڵگە رێكخستن بكات و پاڵپشتی هێزی دیمۆكراتی گەل بە دەست بێنێت. ئۆجەلان، كۆمەڵگەی مەدەنی ئاكەپەو هەوڵەكانی بەناو چارەسەری پرسی كوردیش وەها هەڵسەنگاند: ئاكەپە سەری قسەوبنی قسەی باس لە كۆمەڵگەی مەدەنی دەكات، بەڵام تێگەیشتنی ئاكەپە بۆ ئەو چەمكە ئەوەیە كە كۆمەڵگەی مەدەنی بەدەستی دەوڵەت پاكتاو بكەن، لەبەر ئەوەی رەجەب تەیب ئەردوغان هەمان شێوازی قسەكردن بۆ كرانەوەی خۆی بەكار دێنێت كە مەبەستیشی ئەوەیە كە ئەو شتەی دەێلێتەوە بووەتە مایەی تێكگەیشتن.
جێگای سەرنجە كە لە ناو ئاكەپەدا جگە لە ئەردۆغان هیچ ئەندامێكی دیكەی پارتەكە داكۆكی لەو دەستەواژەیە ناكات یان بەكاری ناهێنێ. ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵا ئۆجەلان دەستنیشانیشی كرد، ئەردوگان بەخۆشی باوەڕی بە پرۆسەی بە ناو كرانەوە نییەو وەها درێژەی بە قسەكانیدا: ئەردوغان هەمیشە دەڵێت: كرانەوەی دیموكراتی و بەوەش هەوڵ دەدات، ئەڵتەرناتیڤی ئێمە بۆ چارەسەری پرسی كورد لەبار بەرێت، بە گوتەی كرانەوەی دیموكراتی، ڕاستینەی كرانەوەی دیموكراتی پاكتاو دەكات، ئەوەش ئیدی ئاشكرا بووە، بەشیوەیەكی ئاشكرا، دەركەوت ئەوە سیاسەتی پاكتاوكارانەی ئاكەپەیە، كرانەوەی راستەقینە لە ئارادا نییە، ئەوەی پێی دەگوترێ كرانەوە بەدەر لە زۆرە بڵێ هیچ شتێكی تر نییە!.
بە خۆشیان پێێ ناڵێن كرانەوەی دیمۆكراتی؛ بەڵكو پێی دەلێن پرۆژەی یەكێتی میللی. ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵا ئۆجەلان، لە بارەی نامیلكەی بەناو كرانەوەی دیموكراتی ئاكەپەش بەم شیوەیە ئاخاوت: بە گوتەكان، نامیلكەیەكی ئاكەپە لەسەر كرانەوەكەی هەیە، لە لاپەڕەی سەرەتای نامیلكەكەدا، دەڵێن: لێبوردن بۆ ئاپۆ نییە، ئەوان بابەتی لەو جۆرە تاوتوێ دەكەن، هەڵوێستیان هەڵوێستێكی فاشیستانەیە، من خۆم هیچ شتێكم لەوان نەخواستووە. ئێمە گووتمان ئاشتی چارەسەرییە بۆ پرسەكانی گەلان. من سەرەتا چارەسەری پرسی گەلەكەی خۆم گفتوگۆ دەكەم. من سەبارەت بەدۆزی لێبوردن، داوام لەكەس نەكردووە. من لێرەوە هەوڵدەدەم، كەبۆ گەلەكەم بژیم. هەڤاڵانی ئێمە هە‌بوون، ئەمەش بەرخۆدانێكی هاوشێوەی ئەوانە".
ئۆجەلان نەخشەی كودەتای چەكۆش و هەڵوێستی ئاكەپە، مەهەپەو جەهەپەی هەڵسەنگاند. ئۆجەلان گفتوگۆكانی تایبەت بە نەخشەی كودەتاكەوە وەكو راوێژكاریەكی هاوبەش هەڵسەنگاندو هەلوێستی ئاكەپەشی بەرامبەر بە كودەتایەكە بە سەوداو مامەڵەی لە قەڵەمدا. ئۆجەلان گوتی: پارتەكانی ئاكەپە، مەهەپەو جەهەپەی لە چوارچێوەی نەژادپەرستیاندا خۆیان رێكخستووە، بۆیە ناتوانن پرسەكان چارەسەر بكەن. رێبەری گەلی كورد عەبدوڵڵا ئۆجەلان لەبارەی نەخشەی كودەتای چەكوش گوتی: لە رێگای راگەیاندەوە گویبیستی نەخشەی كودەتاكە بووم، هەندێ كەس ئەو كودەتایە بە سیناریۆیەك لە قەڵەم دەدەن، هەندێكی دیكەش دەڵێن كە ئاكەپە بازرگانی بە كودەتاكەوە دەكات. لە راستیدا ئەوە شەرێكی بە ئەنقەست و هاوراویژیە. نەخشەی كودەتای چەكوش لە سالی 2003دا ئامادەكراوەو ئاكەپە پێی دەزانێت، بۆچی لە كاتی خۆیدا روبەروی نەدەبووەوە، بۆچی تەیب ئەردۆغان گفتوگۆی لە سەر ئەو بابەتە نەكردوە. وا پێدەچێت كە لێرە سەودا ومامەڵە لە ئارادایە.
ئۆجەلان رەخنەی لە حكومەتی ئاكەپە گرت سەبارەت بەوە كە نەخشە رێیەكەی بڵاو ناكاتەوەو گوتی: ئۆجەلان هەروها جارێكی تر تیشكی خستەسەر نەخشەی رێگاكەی كە ئاكەپە پێشی لە بڵاوكردنەوەی گرت و ئاوەها دوا: داودئۆغڵوو بەگوتنی سیاسەتێكی بێ كێشەی دەرەوە، هەوڵ دەدات هەوڵەكانی ئێمە لە پێناو كۆنفیدراسیۆنی دێموكراتیكیانەی ڕۆژهەڵاتی ناوین، مایە پووچ بكات. دەیانەوێ ئێمە راكێشی خزمەتكردنی مۆدێرنیتەی كاپیتالیستی بكەن. ئەردۆغان پێ بەپێ هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوین دەگەڕێت. قسەكانی داوود ئۆغلو دووبارە دەكاتەوە، هەموو ئەو قسانەی كە داوودئۆغلو دەیكات، ئەو مژارانەن كەمن لەنەخشەی ڕێگادا ڕاڤەم كردوون. ئەگەر نەخشەكە ئاشكرا كرابا، ئەو كات كۆمەڵگاش ئەوەی دەدی كە دەبوو چی بۆ چارەسەرییەكی دێموكراتیانە بكرایە. لەبەر ئەوە دركیان بەوە كردوە بۆیە بەو شێوەیە بەسەر مندا دێن. ڕێبەری گەلی كورد، لەدرێژەی دیدارەكەیدا باسی لەیەكگرتنی ئاكەپە، مەهەپەو جەهەپەی كرد لەدژی گەلی كوردو بەو شێوەیە بۆچونی خۆی دەربڕی: هەڵوێستی ئاكەپە، هەڵوێستی مەهەپەیە. جەهەپەو مەهەپە لە شێوەیەكی نەژادپەرستانە ‌دەڕواننە گەلی كورد. ئەوان دەیانهەوێ ڕاستی گەلی كورد لەناو نەژادپەرستی توركدا بتوێنەوە. واتا قڕكردنێكی سپی و توانەوە لە ئارادایە. ئاكەپە حەوت ساڵە بە گوتەی كرانەوەی دێموكراتیك، هەموو كەسێكی خەریك كردووە. بەوەش زۆر دەنگی بەدەست هێنا. بەو شێوەیە هەم كورد، هەم ئەوروپا و هەمیش ئەمریكا سەرگەرمی ئەوەبوون؛ بەڵام ئێستا ڕوونبۆتەوە ‌كە ئەو هەوڵانە ‌فێڵ بوون و لەپێناو لەناوبردندا بەكاریان هێنا. هەر بۆیەش ئەو لایەنە نەژادپەرستانە، ناتوانن هیچ پرسگرێك چارەسەر بكەن.
سەبارەت بەهەڵوێستی كوردانیش ئۆجەلان ئاوها دوا: من پێشتریش وتبووم، كورد لەسەر بنگەی بە دەوڵەت بوون خۆی ڕێك ناخات. لەو ڕوووەوە كوردوتورك لەیەكدی جیاوازن. تورك لە چوارچێوەی دەوڵەتدا خۆی ڕێك خستووە، بەڵام كوردان لەچوارچێوەیەكی دێموكراتیكدا خۆیان رێك دەخەن. لەو ڕووەوە كورد دەبنە گەلێكی دێموكراتیكی بێ دەوڵەت. بێگومان هەندێ پارتی كوردان هەن كە خۆیان لەچوارچێوەی نەژادپەرستیدا ڕێكخستووە. بۆ نمونە، شەڕافەتین ئەلچی، یەنەكە و پەدەكە داوای فدراسیۆن دەكەن. ئەوە داواكاری ئەوانە، ئەوان خۆیان دەزانن، بەڵام بۆچوونی ئێمە وەك ئەوان نییە. ئۆجەلان جارێكی تر سەرنجی ڕاكێشایە سەر گرینگی ئاكادیمیای سیاسی و پاشان بۆچوونی خۆی دەربارەی موسڵمانییەتی بەو شێوەیە ڕاڤە كرد: سەبارەت بەئیسلامییەت ئاوەها دەڵێم. ئەو موسڵمانییەتییەی ئەمڕۆ، موسڵمانییەتێكی ڕاستەقینە نییە. پێویستە موسڵمانییەتێكی ڕاستەقینەو ئەقڵیەتی ئوممەت باسی لێوە بكرێت. دەبێ ئەو موسڵمانەتییە باسی لێ بكرێت كە گەل پەسەندی دەكات و مۆدێرنە. پێویستە مرۆڤ بۆ ئاینزاكانی تریش بەو شێوەیە بجوڵێتەوەو لایەنی دێموكراتیكەوە پێش بدات. مژارەكانی وەك ئیسلامی دێموكراتیك و دێموكراتیزەكردنی ئیسلام، بەباشی بخرێنە بەر باس و لێكۆڵینەوە.
ئۆجەلان ئاماژەی بەوە كرد كە پێویستە دەبەپە هەولی خۆ رێكخستن لە تەوای توركیادا بدات و ووتی: هەر پارتیەك كە بتوانێ لەگەل تەواوی لایەنەكان سیاسەتێكی هاوبەش بەرێوە ببات، دەتوانێ ببێتە هێزێكی گرنگی چارەسەری. ئۆجەلان سەرنجی دایە سەر سیاسەتێك كە لە سەر بنەمای میللەتەگەرایی بەرێوە دەبرێت و گوتی: ئەو جۆرە سیاسەتانە مەترسیدارن. ڕێبەری گەلی كورد عەبدوڵَڵا ئۆجەلان ووتی: پارتی ئاشتی و دیموكراتی كۆنگرەی نائاسایی خۆی ‌لە 1 شوبات دەبەستێ، دەتوانێت ناوی پارتی ئاشتی و دیمۆكراتی ‌ بگۆرێت بۆ ‌ پارتی ئاشتی دیمۆكراتی و ئارمەكەشی بگۆرێت. لە ئارمی پارتی كۆمەلگای دیمۆكراتی دەتەپەدا گوڵێكی سوور هەبوو، بەڵام بۆ گەیاندنی پەیامێكی بەردەوام، بۆ ئارمی نوێ پێشنیار دەكەم كە گولێكی سوور بە چڵێكی سەوزەوە بێت. گوتیشی: ‌ كورد حەزیان لە گۆڵی شلێرە، دەشێ ئەو گوڵە بۆ ئارمە نوێیەكە بەكار بهینرێت، یان دەكرێ ئەو دار بەڕوەی كە ئێستا بەكار هێنراوە بمێنێتەوە. ئۆجەلان هەروەها سەرنجی دایە سەر گرنگی پارتیەك‌ كە دەتوانێت هەموو لایەن و هێزەكان لە خۆ بگرێت و لەو بارەوەشەوە دیدوبوچونی بەم شێوەیە دەربری: گرنگە كورد لە سەرتاسەری توركیا خۆ ڕێكخستە بكەن، بەدەپە، كۆنگرەی كۆمەڵگەی دیمۆكراتی كەجەدە نییە، دەبێت بەدەپە ببێتە پارتێك كە هەموو توركیا لە ئامێز بگرێت، بەدەپە پارتێكی سیاسیە، دەبێت پێدوایستیەكانی ئەوەش بە جێێ بێنێت، لە سەر بنەمای دیموكراتی سیاسەت بكات، پرسی كورد پرسێكی زۆر گرنگەو دەبێت چارەسەر بكرێت، بەڵام تەنها لە سەر بنەمایەكی ناسیونالیستی و تێگەیشتنێكی بەرتەسك چارەسەر ناكرێت، بۆیە پێویستە قەوارەیەك دامەزرێندرێت كە هەموو لایەنەكان لە خۆ بگرێت. لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا ئۆجەلان گرنگی سیاسەتی هاوبەشی، وەها هەڵسەنگاند: دەبێت تورك و كورد گورەپانی سیاسی هاوبەش بخوڵقێنن، دەبێت لە سەر ئەو بنەمایە هەموو كەسێك بە سەر بكرێتەوە، دەبێت كورد ڕێكخستنی خۆیان وەك پارتێكی سیاسی بخەنە بەرچاوی ئەو هێزو لایەنانە، دەبێت بەدەپە بتوانێت دیدوبۆچونەكانی بۆ لایەنە دیموكراتەكان و چەپەكان بەباشی بخاتە ڕوو، ئەگەر ئەوانە لەدەوری یەك كۆببنەوە ئەوا دەتوانرێت ئەڵتەرناتیڤێك پێك بێنن، دەتوانن ببن بە هێز، دەتوانن سیاسەت بكەن، پێویستە گرنگی لەدەوری یەك كۆبونەوەو ئافڕاندنی گورەپانی هاوبەشی سیاسی ببینرێن، كاتێك من دەڵێم، كۆنفدراسیۆنی رۆژهەڵاتی ناوینی دیموكراتی، من باس لە پلاتفۆرمێكی هاوبەش دەكەم كە تێیدا دەتوانێت كوردانی هەموو پارچەكان كۆبكاتەوە، من لەو باروەڕەدام كوردان دەتوانن لە رۆژهەڵاتی ناویندا ئەوە پێك بێنن، ڕەوشی تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوین و عەرەبەكان لە ئارادایە، لەسەر ئەو بنەمایە دەبێت خۆ ڕێكخستە بكەن. ئۆجەلان جارێكی دیكە گرنگی پارتی چەترئاسای دەستنیشان كردەوەو ووتی: دەبێت ئەو جۆرە خەباتە بەردەوام بێت و ئەگەر لە چوارچیوەی پلاتفۆرمی هاوبەشدا هەڵسوكەوت بكەن، ئەوا دەتوانن، رێژەی دەنگەكانیان بگاتە لە 10%.. ئۆجەلان، ڕەخنەشی لە پلەبەندی سەرۆكایەتی پەرڵەمانی توركیاش گرت و سەرنجی ڕاكیشایە سەر ئەم خاڵانە: لە پەرڵەمانی توركیادا، پلەبەندی سەرۆكایەتی هەیە، دەبێت كورد جیاوازی خۆیان و هەڵوێستی دیموكراسیان بخەنەڕوو، گرنگ تەنها سەرۆك نییە، ئەوانی دیكەش دەتوانن بیربۆچونەكانیان دەربڕن، بەو شیوەیە دۆخێكی گفتوگۆئامێز، سەكۆیەكی گفتوگۆكردن پێك بێت، دەبێت بەدەپە لەو چوارچێوەیەدا جیاوازی و فرە ڕەنگی خۆی نیشانی پارتەكانی دیكە بدات. هەروەها ئۆجەلان گرنگی پارتەكانی لە توركیاشدا هەڵسەنگاند. ئەمەو ئۆجەلان، ڕەخنەی لە داخستنی پارتەكان بە تۆمەتی ووتەبێژی پەكەكەن، گرت و ووتی: دەڵێن ئەوانە ووتەبێژی پەكەكەن و پارتەكان دادەخەن، پەكەكە ڕێكخستنێكی چەكداری نایاسایە، پەكەكە ڕایگەیاندوە، كە من بە پرسەكان لەگەڵ دەوڵەت دا بە چەك چارەسەر دەكەم، پەكەكە پێكهاتەو و هێزی خۆی هەیە، زۆر بارەگایان لە چیاكان و دەروەی شارەكاندا هەیە، هەمووان دەزانن پەكەكە رێكخستنێكی چەكداری نایاساییە، كە بژاری چەكداری بۆ چارەسەری پرسەكان لەگەل حكومەتدا هەڵبژاردوە، دەرەنجام نابێت لە نیوان بەدەپەو پەكەكەدا پەیوەندیەك هەبێت و دواین جار پەكەكە بە خۆی دەتوانێت لەو بارەوە بۆچونی خۆی دەبرێت.
رێبەری گەلی كورد عەبدوڵڵا ئۆجەلان زیادبونی رفاندن و كوشتنی منداڵانی كوردیشی هەڵسەنگاندو خواستی كە لە هۆكاری فراندن و كوشتنی كچانی كورد بكۆڵدرێتەوە. دەربارەی ئازادی ژنانیش ئۆجەلان گوتی: جگە لە پەیوەندی فەلسەفی، هەموو ئەو پەیوەندیانەی كە بە ژنانەوە دەبەسترێت ‌پەیوەندی پلەبەندین.
ئۆجەلان لە دوا دیداریدا لە سەر بابەتی رفاندن و كوشتنی منداڵان كە لەم دواییەدا لە كوردستان پەرەی سەندووە ووتی: من لە راگەیاندنەكانەوە هەواڵی، فڕاندن وكوشتنی هەندێك كچۆڵەی كوردم خوێندەوە، لە پشت ڕفاندنەكانەوە چی هەیە، من ئەو ڕووداوانە سەیر دەبینم، ڕوداوی لەو جۆرە لەم دوایەدا لە كوردستان زیادیان كردوە، ماوەیەك پێش ئێستا لە ئیدرو نسێبینیش ڕووداوی هاوشێوە كەوتنەوە، لە پشت ئەو ڕووداوانەوە چی هەبێت با لیكۆلینەوە بكرێت، ئەوانەی بەو كردەوانە هەڵدەستن هەڵە دەكەن، دەبنە هۆكاری كەوتنەوەی ئەنجامی خراپ، دەبێت ڕاوەستە لە سەر ئەو رووداوانانە بكرێت. كچانی كوردی تەمەن 13 و 14 ساڵی دەڕفێنن، دەبێت ئێمە بزانین چی دەقەومێت. ئۆجەلان بەشێكی دیكەی ئاخاوتنەكەی بۆ ئازادی ژنان تەرخان كردو ووتی: لە بارەی ژنەوە دەمەوێت ئەوە بڵیم، پەیوەندی من لەگەڵ ژناندا جیاوازە، ئەو مرۆڤانەی كە خۆیان فیدای تێكۆشانی ئازادی دەكەن، بەعشق و چێژی نێوان دووكەس سەركەوتن بەدەست ناهێنن و ڕووەو دەسەڵات و پیاوسالاری و ستەم و دەستدرێژی دەچن. ئۆجەلان ڕایگەیاند: بە بۆچوونی من پەیوەندی نیوان ژن و پیاو تەنها لە چوارچێوەی فەلسەفیكدا، دەتوانێت پێك بێت، جیا لەوە پەیوەندیەكی دیكە لەگەڵ ژندا بوونی نییە، ئەگەر ببێتیش پەیوەندی ڕاست نیین، پەیوەندی لەگەڵ ژندا بێجگە لە پەیوەندیەكی فەلسەفیك، لەنێویاندا، پرۆسەی هاوسەرگیریش هەموو پەیوەندیەكان، پیاوسالاری و دەسەڵاتدارین، وەها پێكەوەبونێك دەرئەنجام دابڕانە یان بەرەو دابڕان دەچێت، تەنها پەیوەندی فەلسەفیك دەتوانێت دۆخەكە ڕزگار بكات.